<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<!-- Valide gegen bsb_ms.rnc (ohne Datumsattribute)-->
<!-- Lokal km unter /schema/rnc/bsb_ms.rnc         -->


<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
     xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
     xml:lang="de-DE-1901"
     version="5.041">

  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
	<title>Testdatei für Manuskriptbeschreibungen in TEI P5</title>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
	<edition>
	  Elektronische Version nach TEI P5.031
	</edition>
	<respStmt>
	  <resp>Ursprüngliches Katalogisat: <persName>Friedrich Helmer</persName> <date value="2005-03">März 2005</date></resp>
	  <resp>Konvertierung nach TEI: <persName>K. Märker</persName> <dateRange>2005/2006</dateRange></resp>
	  <resp>Korrekturen: <persName>B. Wagner</persName> <date>2006</date>
	  </resp>
	  <resp>Letzte Änderung: <persName>K. Märker</persName> <date value="2006-07-19">19. Juli 2006</date></resp>
	  <name>Bayerische Staatsbibliothek München</name>
	</respStmt>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
	<p>Für Projektzwecke.</p>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
	<msDescription xml:id="Clm_14370" xml:lang="de-DE-1901">
	  <msIdentifier n="Clm 14370">
	    <country>Bundesrepublik Deutschland</country>
	    <settlement>München</settlement>
	    <repository>Bayerische Staatsbibliothek</repository>
	    <collection>Codices latini monacenses</collection>
	    <idno>Clm 14370</idno>
	  </msIdentifier>
	  <head>
	    <title>Hieronymus · Gennadius Massiliensis · Boethius · Hrabanus Maurus · Augustinus · Passio s. Dionysii et sociorum</title>
	    <note type="caption">Pergament &#x2013; 116 Bl. &#x2013; 26 × 19,5 &#x2013; I: St. Emmeram / II: Nordfrankreich &#x2013; 3. Viertel 11. Jh. (ab 1049) / II: 10. Jh. / III: 10. Jh. (vor 993)</note>
	  </head>
	  <physDesc>
	    <objectDesc>
	      <supportDesc>
		<extent>
		  <measure type="leavesCount">116 Bl.</measure>
		</extent>
		<foliation>
		  <p>Foliierung <origDate>18./19. Jh.</origDate></p>
		</foliation>
	      </supportDesc>
	    </objectDesc>
	    <bindingDesc>
	      <binding contemporary="false">
		<p><term>Spätgotischer Holzdeckelband</term> mit <material>hellbraunem Lederüberzug</material>; <term>Streicheisenlinien</term> und <term>Einzelstempel</term> (Vorderdeckel: <ref cRef="EBDB:s004719">EBDB interne Kyrissnr. r5g.2.19</ref>, s. <bibl><ref type="bib" target="Kyriss"/><abbr><rs type="author">Kyriss</rs></abbr>, <biblScope>Taf. 66</biblScope></bibl>, interne <ref cRef="EBDB:s004576">Kyrissnr. r5g.03</ref>, <ref cRef="EBDB:s004736">r5g.3.10</ref>; Rückdeckel: <bibl><ref type="bib" target="Kyriss"/><abbr><rs type="author">Kyriss</rs></abbr>, <biblScope>29.5</biblScope></bibl>, <ref cRef="EBDB:s004596">EBDB interne Kyrissnr. r5g.23</ref>, <ref type="EBDB" target="s004736">r5g.3.10</ref> &#x2013; St. Emmeram). Spuren von fünf Metallbeschlägen je Deckel; Spuren und Reste von zwei <term>Langriemenschließen</term> und einer Kettenöse. <term>Blattweiser</term>, Pergament, zum Teil abgerissen; Zählung bis X. Bleistiftnotizen am Rand (meist Druckverweise). Titelschild, Pergament, <dateRange>15. Jh.</dateRange>: <q>Jeronimus de viris illustribus / Boecius de s. trinitate.</q> Auf vorderem Spiegel, <dateRange>15. Jh.</dateRange> zusätzlich zu Außentitel: <q>Epistole beati Jeronimi ad Augustinum et econuerso.</q> Rückentitel: <q>Hieron. de Viris Illustribus / Genadius, Boe<supplied>t</supplied>ius, / Rabanus, alia. / Sæc. X.</q> (mit Rötel <q type="binding">D 9[5]</q> auf Rückenschild) und -signatur: <q>D. XCV.</q> Vorderer und hinterer Spiegel Papier, leer.</p>
	      </binding>
	    </bindingDesc>
	  </physDesc>
	  <history>
	    <provenance>
	      <p>Nach Auskunft der Kataloge wurden die einzelnen Teile der Handschrift zumindest im späten Mittelalter häufiger umgebunden, wobei man auf die tatsächliche Reihenfolge der Texte in den Katalogeinträgen wohl nicht immer achtete. Im Bibliothekskatalog von <date>1347</date> findet sich folgender Passus: <q type="cat">§ Item Boecius de sancta trinitate. Item epistole Ieronimi ad sanctum Augustinum et Augustini ad Ieronimum. Item epistole Senece ad Lucillum. Item exposicio quorundam vocabulorum. Item scriptum super epistolam &#x201A;Mulierem fortem&#x2018;, omnes in uno volumine</q> (<bibl><ref type="bib" target="MBK"/><abbr>MBK</abbr> IV/1, S. 159</bibl>). Im Katalog <rs type="person"><persName><reg>Pleysteiner, Konrad</reg>Pleystainers</persName></rs> von <dateRange>1449/52</dateRange> folgt auf <q type="cat">Ieronimus de viris illustribus</q> die durchgestrichene Titelangabe der Sammlung der Bibliothekskataloge der Männerklöster in und um <placeName>Regensburg</placeName> von <date>1347</date> (s. <ref type="msCat">Clm 14397</ref>) und daneben am Rand von der Hand des <orgName><reg>Sankt Emmeram, Kloster</reg>St. Emmeramer</orgName> <rs type="person"><persName><reg>Aicher, Laurentius</reg><roleName>Bibliothekars</roleName> <forename>Laurentius</forename> <surname>Aicher</surname></persName></rs> aus den <dateRange>sechziger oder siebziger Jahren des 15. Jh.s</dateRange>: <q type="cat">Boecius de trinitate. Item idem de duabus naturis in una persona Christi contra Euticen et Nestorium etc. et eodem libro contenta exposicio canticorum Ieronimi presbiteri sic se incipit: &#x201A;Sinagoga Deum&#x2018;</q> (ebd. S. 166 mit Anm. 12). Einige Zeilen darunter steht im gleichen Katalog <q type="cat">Ieronimi epistole ad Augustinum et Augustini ad Ieronimum</q>; (danach <q type="cat">Item Seneca ad Lucillum</q> gestrichen) <q type="cat">item legenda de sancto Dionysio</q> (ebd. S. 166 mit Anm. 14). Erst im Katalog <rs type="person"><persName><reg>Menger, Dionysius</reg>Mengers</persName></rs> von <dateRange>1500/01</dateRange> wird unter der Signatur <ref type="otherInst">E 11</ref> die noch heute bestehende Folge der Texte angegeben, wobei allerdings nach den <rs type="person"><persName><reg>Hrabanus Maurus</reg>Hrabanus</persName></rs>-Briefen an <rs type="person"><persName>Hinkmar</persName></rs> und vor dem Briefwechsel von <rs type="person"><persName>Hieronymus</persName></rs> mit <rs type="person"><persName>Augustinus</persName></rs> zwei weitere nicht mehr vorhandene Titel vermerkt werden: <q type="cat">Item disputacio de mensura et ponderibus. Item metra quedam</q> (ebd. S. 198). Die Texte standen möglicherweise auf den fehlenden vier Blättern der letzten Lage von Teil II.</p>
	    </provenance>
	  </history>
	  <msPart n="I">
	    <altIdentifier type="fasc"><idno>I</idno></altIdentifier>
	    <head>
	      <locus from="1v" to="41v">1 &#x2013; 41</locus>
	    </head>
	    <msContents>
	      <msItem n="1">
		<locus from="1v" to="27r">1v-27r</locus>
		<author><rs type="person">Hieronymus</rs></author>
		<title>De viris inlustribus.</title>
		<note>
		  <p><locus from="1v">1v</locus> Überschrift mit Inhaltsangabe, dritte bis sechste Zeile radiert und teilweise getilgt: <q><hi rend="rubric">In nomine domini in hoc volv</hi>mine continentvr <gap reason="Lücke durch Rasur" resp="bsb"/> liber viro<hi rend="rubric">rvm illvstrivm a sancto Hieronimo presbytero editvs.</hi> Item <unclear resp="bsb">passio</unclear> sancti Dionisii <unclear resp="bsb"><supplied>s</supplied>ociorumque eius</unclear> <note>[Rest der Zeile getilgt] [nächste Zeile in roten Buchstaben getilgt]</note> Item translatio eiusdem;</q> <q><locus from="1v" to="2r">1v-2r</locus> <hi rend="rubric">In nomine dei svmmi incipit Prologvs beati Hie</hi>ronimi presbyteri in librvm virorvm illvstrivm. <hi rend="rubric">Romano Dextero Hieronimvs salvtem in domino</hi> <q type="incipit">Hortaris, Dexter, vt Tran<hi rend="rubric">qvillvm seqvens aecclesiasticos scrip</hi>tores in ordine digeram</q> <gap reason="omission" resp="bsb"/></q> <q type="explicit">pocius impericiam recognoscant. Vale in domino Iesu Christo. <hi rend="rubric">Ita explicit prologvs</hi>;</q> <locus from="2r" to="3v">2r-3v</locus> Namenindex zu <rs type="person">Hieronymus</rs> und <rs type="person">Gennadius</rs>: <q><hi rend="rubric">Incipit indicvla</hi>; <locus from="3r">3r</locus> <hi rend="rubric">Huc usque Hieronymus, ab hinc <sic>Gemadius</sic> presbyter Massiliensis</hi>;</q> Namen in Zehnergruppen gezählt; <q><locus from="3v" to="27r">3v-27r</locus> <hi rend="rubric">Primum capitulum</hi> Symon Petrus apostolus, filius Iohannis, prouinci&#x0119; Galile&#x0119; uico Bethsaida ortus <gap reason="omission" resp="bsb"/></q> <q type="explicit">et necdum explanata sunt. <hi rend="rubric">Hvc vsqve Hieronymvs prespyter</hi>.</q></p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl>Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur 14/1, Leipzig 1896, S. IX (Clm 14370 = Sigle b) und S. 1-56 sowie S. 58-60 (Namenindex zu Gennadius), ed. <editor>E. C. Richardson</editor>;</bibl> <bibl><note>vgl. auch die Edition mit Übersetzung von </note><author>A. Ceresa-Gastaldo</author>, Gerolamo, Gli uomini illustri, Firenze 1988 (Biblioteca Patristica). &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="Lambert_BHM"/><abbr><rs type="author">Lambert</rs>, BHM</abbr> <biblScope>II, 260</biblScope> <note>(S. 444 Handschrift genannt; zu saec. X)</note>;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPL"/><abbr>CPL</abbr> <biblScope>616. &#x2013;</biblScope></bibl> <bibl><note>Zum stellenweise getilgten Teil der Inhaltsangabe auf <locus from="1v">1v</locus>, die auf die <title>Passio s. Dionysii</title> (Lesung unsicher) sowie die ältere oder jüngere <title>Translatio s. Dionysii</title> (s. dazu oben), verweist, vgl. </note><ref type="bib" target="Bischoff_Literarisches_und_künstlerisches_Leben"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs>, Literarisches und künstlerisches Leben</abbr>, <biblScope>S. 107 Anm. 138.</biblScope></bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="2">
		<locus from="27r" to="41v">27r-41v</locus>
		<author><rs type="person">Gennadius Massiliensis</rs></author>
		<title>De viris inlustribus.</title>
		<note>
		  <p>Kapitel weitergezählt; <q><hi rend="rubric">De hinc Gennadivs Massiliensis prespyter. Feliciter. CXXXVI.</hi> <q type="incipit">Iacobvs cognomento Sapiens, Nezibenae nobilis Persarum modo ciuitatis, unus ex numero</q> <gap reason="omission" resp="bsb"/></q> <q type="explicit">et robur addunt Thimotianis. Uiuere autem dicitur et ad tempus declamare. <hi rend="rubric">Explicit liber virorum illvstrivm</hi>.</q></p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="Texte_und_Untersuchungen"/><abbr>Texte und Untersuchungen</abbr> <biblScope>14/1, S. 61-94. &#x2013;</biblScope></bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPL"/><abbr>CPL</abbr> <biblScope>957.</biblScope></bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	    </msContents>
	    <physDesc>
	      <objectDesc>
		<supportDesc>
		  <collation>
		    <p>4 IV<locus to="32">32</locus> + (IV + 1)<locus to="41">41</locus>. Lagenzählung (am Lagenende rechts oben, am Anfang der nächsten Lage links oben wiederholt): a<locus from="8" to="9">8/9</locus> &#x2013; e<locus from="40" to="41">40/41</locus>.</p>
		  </collation>
		  <condition>
		    <p><locus from="1r">1r</locus> bis auf getilgtes <q>Lib</q> leer.</p>
		  </condition>
		</supportDesc>
		<layoutDesc>
		  <layout writtenLines="28" columns="2">
		    <p>
		      <dimensions type="writtenArea" unit="cm">
			<height>21-21,5</height>
			<width>13,5</width>
		      </dimensions>
		    </p>
		    <p><measure type="columns">Inhaltsverzeichnis dreispaltig <locus from="2r" to="3r">(2r-3r)</locus> bzw. zweispaltig <locus from="3v">(3v)</locus></measure>; <measure type="writtenLines">28 Zeilen</measure>.</p>
		  </layout>
		</layoutDesc>
	      </objectDesc>
	      <handDesc>
		<handNote script="Karolingische Minuskel">
		  <p><term>Karolingische Minuskel</term> von einer Hand, wohl einem Schüler <rs type="person"><persName><reg>Otloh von St. Emmeram</reg>Otlohs von St. Emmeram</persName></rs>; vgl. <bibl><ref type="bib" target="Bischoff_Literarisches_und_künstlerisches_Leben"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs>, Literarisches und künstlerisches Leben</abbr>, <biblScope>S. 107 Anm. 138</biblScope>.</bibl></p>
		</handNote>
	      </handDesc>
	      <decoDesc>
		<decoNote type="displayTypes" subtype="Rustica">
		  <p>Auszeichnungsschriften: Inhaltsangabe, Prologüberschrift und erste drei Textzeilen auf <locus from="1v">1v</locus> zeilenweise abwechselnd in roter und brauner <term>Rustica</term> (gelegentlich unziales E); Incipit und Explicit auf <locus from="2r">2r</locus>, <locus from="27r">27r</locus>, <locus from="41v">41v</locus> sowie Kapitelangaben auf <locus from="2v">2v</locus> in roter <term>Rustica</term>.</p>
		</decoNote>
		<decoNote type="initials" subtype="Capitalis">
		  <p>An den Kapitelanfängen drei- bis vierzeilige rote Initialen (meist Capitalis, gelegentlich Unziale, vereinzelt Minuskeln).</p>
		</decoNote>
	      </decoDesc>
	    </physDesc>
	    <history>
	      <origin>
		<p>Gemäß dem Schriftbefund und nach der in der teilweise wieder getilgten Inhaltsangabe <locus from="1v">(1v)</locus> angekündigten, aber nicht mitüberlieferten <title>Translatio sancti Dionysii</title> in <origPlace>St. Emmeram</origPlace> <origDate>frühestens 1049</origDate> entstanden. Die ältere <title>Translatio</title>, die vielleicht auf <rs type="person"><persName>Otloh von St. Emmeram</persName></rs> zurückgeht, wird gewöhnlich auf <date>1049</date> datiert, ist aber möglicherweise erst dem <dateRange>Ende der fünfziger Jahre des 11. Jh.s</dateRange> zuzuweisen; vgl. <bibl><ref type="bib" target="Bischoff_Literarisches_und_künstlerisches_Leben"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs>, Literarisches und künstlerisches Leben</abbr>, <biblScope>S. 102-107</biblScope></bibl>; <bibl><author>A. Kraus</author>, Die Translatio S. Dionysii Areopagitae von St. Emmeram in Regensburg, München 1972 (Bayerische Akademie der Wissenschaften, Philos.-hist. Klasse, Sitzungsberichte Jg. 1972, H. 4), S. 9-20</bibl>; <bibl><author>F. Fuchs</author>, Die Regensburger Dionysiussteine vom Jahre 1049, in: Vom Quellenwert der Inschriften. Vorträge und Berichte der Fachtagung Esslingen 1990, hg. v. <editor>R. Neumüllers-Klauser</editor>, Heidelberg 1992 (Supplemente zu den Sitzungsberichten der Heidelberger Akademie der Wissenschaften, Philos.-hist. Klasse 7), S. 139-159, hierzu S. 142 f. mit Anm. 10</bibl>; <bibl><author>B. K. Vollmann</author>, Artikel &#x201A;Otloh von St. Emmeram&#x2018;, in: <abbr>VL2</abbr> 11 (2003), Sp. 1116-1152, hierzu Sp. 1126 f.</bibl> Die jüngere Translatio kann frühestens <dateRange>vor 1060</dateRange> entstanden sein, ist aber wahrscheinlicher auf <dateRange>um 1080</dateRange> oder später zu datieren; vgl. <bibl><ref type="bib" target="Bischoff"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs></abbr>, <biblScope>S. 107</biblScope></bibl>; <bibl><ref type="bib" target="Kraus"/><abbr><rs type="author">Kraus</rs></abbr>, <biblScope>S. 33-57</biblScope></bibl> und nochmals <bibl><author>Bischoff, B.</author>, Saint-Denis und Regensburg: Zu den Motiven und zur Wirkung hochmittelalterlicher Fälschungen, in: Fälschungen im Mittelalter III, Hannover 1988 (MGH Schriften 33/3), S. 535-549, hierzu S. 536</bibl>.</p>
	      </origin>
	    </history>
	  </msPart>
	  <msPart n="II">
	    <altIdentifier type="fasc"><idno>II</idno></altIdentifier>
	    <head><locus from="42" to="69">42-69</locus></head>
	    <msContents>
	      <msItem n="1">
		<locus from="42r" to="42v">42r-42v</locus>
		<title>Nachtrag Ende 10./frühes 11. Jh.</title>
		<msItem>
		  <locus from="42v">42v</locus>
		  <title>Ottos II., Urkunde.</title>
		  <note>
		    <p>Urkunde <rs type="person"><persName><reg>Otto II., Kaiser</reg>Kaiser Ottos II.</persName></rs> über Freilassung des <rs type="person"><persName><reg>Reginbato, Kleriker</reg>Klerikers Reginbato</persName></rs> auf Bitten <rs type="person"><persName><reg>Heinrich von Kärnten, Herzog</reg>Herzog Heinrichs von Kärnten</persName></rs>, <origPlace>Mainz</origPlace> <origDate>977 April 6</origDate> (Jahresdatierung in Abschrift: <q>dccc·Lxx·VI·</q>).</p>
		  </note>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="42v">42v</locus>
		  <title>Formular für den Brief eines Bischofs an einen Erzbischof zur Ordination eines Priesters zum Bischof.</title>
		  <q><q type="incipit">Totius munere praestanti pietatisque iura tuenti.</q> Ill. ill. eclesiae archiepiscopo ill. sanct&#x0119; ill. ecclesiae humilis episcopus debitae exhibitionis obsequium et utriusque quietis gaudium <gap reason="omission" resp="bsb"/> ill. nostrum presbyterum satis idoneum, ut ad episcopalem benedictionem uestro munere subleueatur delegamus <gap reason="omission" resp="bsb"/> quod ut uerius credatur anulo nostri patroni ill. subter fecimus insigniri</q>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="42v">42v unten</locus>
		  <title>Gedichte.</title>
		  <note>
		    <p>Vier sternförmig angeordnete Verse, die sich um ein in jeder Zeile vorkommendes, aber nur einmal geschriebenes <q>o</q> drehen <q type="incipit">Hunc ardore tuo perscripsi, Christe, libellum</q> (größere Korrektur in dritter Zeile); umschlossen von weiteren Gedichtzeilen, beginnend mit <q type="incipit">Explicit ampla suo stringens dialectica pugno</q>; Fortsetzung mit den ersten sechs Versen aus <title>Alcuini carmen LXXVII</title>, gefolgt von zehn Versen beginnend mit <q type="incipit">Totius nobis benedicat conditor orbis</q> (am linken Rand <q>al.<supplied>iter</supplied></q>).</p>
		  </note>
		</msItem>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="MGH_D_O."/><abbr>MGH D O.</abbr> <biblScope>II. 151</biblScope> <note> (aus dieser Handschrift);</note></bibl> <bibl><note>zur Datierung dieses Eintrags vgl. </note><ref type="bib" target="Bischoff_Literarisches_und_künstlerisches_Leben"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs>, Literarisches und künstlerisches Leben</abbr>, <biblScope>S. 82. &#x2013;</biblScope></bibl> <bibl><ref type="bib" target="MGH_Poetae"/><abbr>MGH Poetae</abbr> I <date>(1880)</date>, <biblScope>S. 298 Nr. LXXVII</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift),</note> ed. <editor>E. Dümmler;</editor></bibl> <bibl><ref type="bib" target="MGH_Poetae"/><abbr>MGH Poetae</abbr> <biblScope>IV/3 (1923), S. 1062 f. Nr. XVI/I-III (Clm 14370 = Sigle E; zu saec. X),</biblScope> ed. <editor>K. Strecker. &#x2013;</editor></bibl> <bibl><ref type="bib" target="Schaller/Könsgen"/><abbr><rs type="author">Schaller/Könsgen</rs></abbr> <biblScope>7353, 4830, 9484, 16422</biblScope> <note>(saec. X?; B. Bischoff).</note></bibl> <bibl><note>Zum Gedicht Nr. XVI/III (16422) zitiert</note> <abbr>Bischoff</abbr> <ref type="msOtherInst">Orléans, Bibl. mun. 307</ref>, p. 125 <note>als parallele Überlieferung.</note></bibl> <bibl><note>Vgl. zu den Versen auch </note><author>G. Schepss</author>, Geschichtliches aus Boethiushandschriften, in: Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde 11 (1886), S. 123-140, hierzu S. 132 f. (mit Abdruck aus dieser Handschrift).</bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="3">
		<locus from="43r" to="58v">43r-58v</locus>
		<author><rs type="person">Boethius</rs></author>
		<title>Opuscula theologica (sacra).</title>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="Bibliotheca_Teubneriana"/><abbr>Bibliotheca Teubneriana</abbr>, Monachii et Lipsiae <edition>2</edition>, <date>2005</date>, <biblScope>S. VI f., XX (Clm 14370 = Sigle D), S. 165-194 und 206-241</biblScope>, ed. <editor>C. Moreschini;</editor></bibl> <bibl><note>die Sigle D(ionysiana) beruht auf der Annahme der Herkunft dieser Handschrift aus <placeName>St. Denis</placeName>, die sich wiederum wohl auf die <title>Passio s. Dionysii</title> und den folgenden <title>Sermo in festivitate s. Dionysii</title> im dritten Teil der Handschrift stützt (s. dazu unten); vgl. </note><author>E. K. Rand</author>, Der dem Boethius zugeschriebene Traktat De fide catholica, in: Neue Jahrbücher für Philologie und Pädagogik. Jahrbücher für classische Philologie, Supplementband, N. R. 26, Leipzig 1901, S. 401-461, hierzu S. 413;</bibl> <bibl><author>F. Troncarelli</author>, Aristoteles Piscatorius. Note sulle opere teologiche di Boezio e sulla loro fortuna, in: Scriptorium 42 (1988), S. 3-19, hierzu die Handschriftenübersicht S. 16;</bibl> <bibl><author>C. Moreschini</author>, Osservazioni sulla recensio al testo degli Opuscula theologica di Boezio, in: Curiositas. Studi di cultura classica e medievale in onore di Ubaldo Pizzani, hg. v. A. Isola u. a.,Neapel 2002 (Università degli studi di Perugia. Bibliotheca 1), S. 385-395, hierzu S. 385, 391 f. &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPL"/><abbr>CPL</abbr> <biblScope>890-892, 894.</biblScope></bibl>
		</listBibl>
		<msItem>
		  <locus from="43r" to="47r">43r-47r</locus>
		  <author><rs type="person">Boethius</rs></author>
		  <title>De sancta trinitate.</title>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="47r" to="48r">47r-48r</locus>
		  <author><rs type="person">Boethius</rs></author>
		  <title>Utrum pater et filius et spiritus sanctus de divinitate substantialiter praedicentur.</title>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="48r" to="49v">48r-49v</locus>
		  <author><rs type="person">Boethius</rs></author>
		  <title>Quomodo substantiae in eo, quod sint, bonae sint, cum sint substantialia bona.</title>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="49v" to="58v">49v-58v</locus>
		  <author><rs type="person">Boethius</rs></author>
		  <title>Contra Eutychen et Nestorium.</title>
		</msItem>
	      </msItem>
	      <msItem n="4">
		<locus from="59r" to="62r">59r-62r</locus>
		<title>In natale sanctae Felicitatis aus Smaragdus: Expositio libri comitis.</title>
		<note>
		  <p>Kommentar zu <ref type="vulgata" cRef="Prv 31,10-31">Prv 31, 10-31</ref>: <q><supplied>M</supplied>ulierem fortem quis inueniet <ref type="vulgata" cRef="Prv 31,10"/>. <q type="incipit">Mulier fortis &#x119;clesia uocatur catholica, quam Iohannes in Apocalipsi amictam sole</q> <gap reason="omission" resp="bsb"/></q> <q type="explicit"> nos eum dignis in presenti uita conlaudare seruitiis. Amen.</q></p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Druck: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="PL"/><abbr>PL</abbr> <biblScope>102, Sp. 424B-432A. &#x2013;</biblScope></bibl> <bibl><ref type="bib" target="Barré_Les_homéliaires_carolingiens"/><abbr><rs type="author">Barré</rs>, Les homéliaires carolingiens</abbr>, S. 303, Tableaux comparatifs: III. Homélies sur les Epîtres (S. 63). &#x2013;</bibl> <bibl><note>Zum Charakter der <title>Expositio libri comitis</title> von <rs type="person">Smaragdus</rs>, die nur äußerlich einem Homiliar entspricht, vgl. </note><author>F. Rädle</author>, Studien zu Smaragd von Saint-Mihiel, München 1974 (Medium Aevum. Philologische Studien 29), S. 132 ff.</bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="5">
		<locus from="62v" to="69v">62v-69v</locus>
		<author><rs type="person">Hrabanus Maurus</rs></author>
		<title>Epistolae ad Hincmarum Remensem.</title>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="MGH Epistolae"/><abbr>MGH Epistolae</abbr> V (1899), S. 487-500 Nr. 43-45 (Clm 14370 = Sigle E; zu saec. X), ed. <editor>E. Dümmler</editor>. &#x2013;</bibl> <bibl><note>Vgl. dazu </note><author>M. Stratmann</author>, Briefe an Hinkmar von Reims, in: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 48 (1992), S. 37-81, hierzu S. 46 mit Anm. 46.</bibl>
		</listBibl>
		<msItem>
		  <locus from="62v" to="63v">62v-63v</locus>
		  <title>Epistola 43 (März 850)</title>
		  <incipit>Ad Hincmarum episcopum contra Gotescalchi errorem.</incipit>
		  <explicit>Dilectionem uestram bene ualentem et in Christi seruicio utiliter laborantem dici in hoc seculo omnipotentis dei gratia ad multorum profectum seruare et in futura uita &#x0119;terna beatitudine remunerare dignetur, sancte frater, memorem nostri</explicit>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="63v" to="69r">63v-69r</locus>
		  <title>Epistola 44 (850).</title>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="69r" to="69v">69r/v</locus>
		  <title>Epistola 45 (nach 850; unvollständig)</title>
		</msItem>
	      </msItem>
	    </msContents>
	    <physDesc>
	      <objectDesc>
		<supportDesc>
		  <collation>
		    <p>3 IV<locus to="65">65</locus> + (IV &#x2013; 4)<locus to="69">69</locus>. Lagenzählung (mit Ausnahme der ersten Lage am Lagenanfang und mit doppelter Zählung, römische und darunter arabische Zahl): I49 &#x2013; IIII4us66.</p>
		  </collation>
		</supportDesc>
		<layoutDesc>
		  <layout writtenLines="27">
		    <p>
		      <dimensions type="writtenArea" unit="cm">
			<height>19,5-20,5</height>
			<width>13,5-14,5</width>
		      </dimensions>
		    (häufig wird über den rechten Zeilenrand hinaus geschrieben, ab <locus from="60r">60r</locus> Textbeginn in linker Versalienspalte)</p>
		    <p>
		      <measure type="writtenLines">
			<locus from="42" to="57">42-57</locus> 27 Zeilen, <locus from="58" to="59">58-59</locus> 30 Zeilen, <locus from="60" to="63">60-63</locus> 25/26 Zeilen, <locus from="64" to="65">64-65</locus> 30 Zeilen, ab <locus from="66">66</locus> 27 Zeilen.</measure>
		    </p>
		  </layout>
		</layoutDesc>
	      </objectDesc>
	      <handDesc>
		<handNote script="Karolingische Minuskel">
		  <p><term>Karolingische Minuskel</term> aus <origPlace>Nordfrankreich</origPlace> von mindestens zwei ähnlichen Händen (Wechsel <locus from="51v">51v</locus> wohl Zeile 7 von unten), die enge Verwandtschaft mit den ebenfalls nordfranzösischen Schriften noch des <dateRange>10. Jh.s</dateRange> von <ref type="msCat">Clm 14436, 35r ff.</ref> aufweisen; vgl. <bibl><ref type="bib" target="Bischoff_Literarisches_und_künstlerisches_Leben"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs>, Literarisches und künstlerisches Leben</abbr>, <biblScope>S. 82</biblScope></bibl>. Eine der beiden verwandten Hände erkennt Bischoff (ebd.) direkt im <ref type="msCat">Clm 14436, 43r Zeile 13 ff.</ref>, und spricht ihr insularen, eventuell irischen Einfluß zu.</p>
		</handNote>
		<handNote script="cipher">
		  <p>Am oberen Rand <locus from="42r">42r</locus> <term>Geheimschriftalphabet</term> von A bis y (folgendes x wohl getilgt), über den Minuskeln ein bis drei aus Variationen des Buchstabens entwickelte Zeichen; Muster des trierisch-süddeutschen Typs eines willkürlichen Zeichenalphabets vorwiegend aus Veränderung des lateinischen Buchstabens, <origDate>ca. Ende 10. Jh.</origDate>; vgl. <bibl><author>B. Bischoff</author>, Übersicht über die nichtdiplomatischen Geheimschriften des Mittelalters, in: ders., Mittelalterliche Studien 3, S. 120-148, hierzu S. 130 f.</bibl></p>
		</handNote>
		<handNote script="modern">
		  <p><locus from="76v">76v</locus> und <locus from="79r">79r</locus> Brieffortsetzung von Hand des <dateRange>18. Jh.s</dateRange> vermerkt.</p>
		</handNote>
	      </handDesc>
	      <decoDesc>
		<decoNote type="displayType" subtype="Rustica">
		  <p>Auszeichnungsschriften einmal in roter (<locus from="43r">43r</locus>), sonst in schwarzer <term>Rustica</term>.</p>
		</decoNote>
		<decoNote type="initials" subtype="Versalien">
		  <p>Initialen an den Anfängen zu den Werken von <rs type="author">Boethius</rs> und zum <rs type="author">Smaragdus</rs>-Text nicht ausgeführt, ab <locus from="52v">52v</locus> häufiger Versalien; einfache Initialmajuskeln bei den Briefanfängen.</p>
		</decoNote>
	      </decoDesc>
	    </physDesc>
	    <history>
	      <origin>
		<p>Nach dem Schriftbefund ist dieser Teil in <origPlace>Nordfrankreich</origPlace> entstanden (s. oben). Für Frankreich spricht nach Bischoff auch die Benützung des <rs type="person">Hibernicus Exul</rs> bei einem der Gedichte (<bibl><ref type="bib" target="MGH_Poetae"/><abbr>MGH Poetae</abbr> IV/3, S. 1063 Nr. XVI, III mit Anm.</bibl>). Da dieser Teil der Handschrift paläographisch und inhaltlich enge Verwandtschaft zum <ref type="msCat">Clm 14436</ref> zeigt, ist er vermutlich wie jener Codex vom <rs type="person">St. Emmeramer Mönch <persName>Hartwic</persName></rs>, der bei <rs type="person"><reg>Fulbert von Chartres</reg>Fulbert von Chartres (<dateRange>1004/06 &#x2013; 1028</dateRange>)</rs> studierte und an der Niederschrift des <ref type="msCat">Clm 14436 (Teil I und IV)</ref> beteiligt war, in dessen Heimatkloster gebracht worden; vgl. <bibl><ref type="bib" target="Bischoff_Literarisches_und_künstlerisches_Leben"/><abbr><rs type="author">Bischoff</rs>, Literarisches und künstlerisches Leben</abbr>, <biblScope>S. 80-82</biblScope>.</bibl></p>
	      </origin>
	    </history>
	  </msPart>
	  <msPart n="III">
	    <altIdentifier type="fasc"><idno>III</idno></altIdentifier>
	    <head><locus from="70" to="116">70 &#x2013; 116</locus></head>
	    <msContents>
	      <msItem n="1">
		<locus from="70r">70r</locus>
		<author>Hieronymus</author>
		<title>Epistula ad Augustinum (CXXXIV).</title>
		<q><supplied>U</supplied>enerabili pape Augustino Hieronimus. <q type="incipit">Uirum uenerabilem, fratrem meum, filium dignationis tuae, Orosium presbyterum</q> <q type="explicit">litteras quoque meas ad sanctum presbyterum Firmum direxi</q></q>
		<note>
		  <p>Schlußteil fehlt.</p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> 56/1 (21996), S. 261-263 (ohne diese Handschrift), ed. <editor>I. Hilberg</editor>. &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="Lambert_BHM"/><abbr><rs type="author">Lambert</rs>, BHM</abbr> <biblScope>IA, 0</biblScope> <note>(s. hier und im Folgenden unter den entsprechenden Briefnummern; Clm 14370 S. 220 genannt, zu saec. X);</note></bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPL"/><abbr>CPL</abbr> <biblScope>620</biblScope>.</bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="2">
		<locus from="70v" to="76r">70v-76r</locus>
		<author>Augustinus</author>
		<title>Epistulae ad Hieronymum (LVI, LXVII, CI).</title>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> 54 (21996), S. 496-503, 666-674,  (ohne diese Handschrift), ed. <editor>I. Hilberg</editor>;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> 55 (21996), S. 232-234, (ohne diese Handschrift), ed. <editor>I. Hilberg</editor>. &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPL"/><abbr>CPL</abbr> <biblScope>262</biblScope>.</bibl>
		</listBibl>
		<msItem>
		  <locus from="70v" to="72v">70v-72v</locus>
		  <title>Epistula LVI</title>
		  <q>Domino dilectissimo et cultu sincerissimo <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Numquam aeque quisquam facile cuilibet innotuit</q> <q type="explicit">in me quam iustam tulisse sententiam.</q></q>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="72v" to="75v">72v-75v</locus>
		  <title>Epistula LXVII (s. unten)</title>
		  <q>Item alia sancti Agustini. <supplied>D</supplied>omino dilectissimo et cultu sincerissimo caritatis obseruando <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione</q> plenam mihi epistulam reddidisti<gap reason="omission" resp="bsb"/></q> <q type="explicit">coram deo testimonium perhibemus;</q>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="75v" to="76r">75v-76r</locus>
		  <title>Epistula CI</title>
		  <q>Item sancti Augustini episcopi. <supplied>D</supplied>omino carissimo et desiderantissimo et honorando fratri <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas</q> <q type="explicit">desiderio, domine et desiderantissime et honorand&#x0119; in Christo frater.</q></q>
		</msItem>
	      </msItem>
	      <msItem n="5">
		<locus from="76r" to="79r">76r/v, 79r</locus>
		<author>Hieronymus</author>
		<title>Epistula ad Augustinum (CII, CIII).</title>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>55, S. 234-238</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift).</note></bibl>
		</listBibl>
		<msItem>
		  <locus from="76r" to="79r">76r/v, 79r</locus>
		  <title>Epistula CII</title>
		  <q><supplied>D</supplied>omino uere sancto ac beatissimo pape Augustino <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii yppodiaconi beatitudinis tue</q> <q type="explicit">frater Communis suppliciter te salutat. Explicit; <note>unter der Zeile von zeitgenössischer Hand:</note> Hic repete, quod dimisisti in priore folio <note>(bezieht sich auf getilgten Anfang in der ersten Zeile von <locus from="79r">79r</locus>).</note></q></q>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="76v">76v</locus>
		  <title>Epistula CIII</title>
		  <q><supplied>D</supplied>omino uere sancto et beatissimo papae Augustino <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Anno praeterito per fratrem nostrum Asterium yppodiaconum dignationi tu&#x0119;</q> <q type="explicit">domine uere sancte et suscipiende papa.</q></q>
		</msItem>
	      </msItem>
	      <msItem n="6">
		<locus from="77r">77r</locus>
		<author>Augustinus</author>
		<title>Epistula ad Praesidium (CXI).</title>
		<q><supplied>D</supplied>omino beatissimo et merito uenerando fratri <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Sicut praesens rogaui sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo</q> <q type="explicit">si meam culpam ipse cognouero.</q></q>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> 55, S. 366 f. <note>(ohne diese Handschrift).</note></bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="7">
		<locus from="77r" to="80v">77r-78v, 79v-80v</locus>
		<author>Augustinus</author>
		<title>Epistula ad Hieronymum (CX).</title>
		<note>
		  <p>Briefanfang fehlt, Beginn im Kapitel 3: <q type="incipit"><supplied>C</supplied>ur itaque conor contra tractum fluminis et non potius ueniam deprecor</q> <q type="explicit">ad pristinam concordiam reuertisse.</q></p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>55, S. 356-366</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift).</note></bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="8">
		<locus from="80v" to="83r">80v-83r</locus>
		<author>Hieronymus</author>
		<title>Epistulae ad Augustinum (CXV, CXLI mit CXLII, CV).</title>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>55, S. 396 f., 242-246</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift);</note></bibl> <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>56/1, S. 290-292</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift).</note></bibl>
		</listBibl>
		<msItem>
		  <locus from="880v">80v</locus>
		  <title>Epistula CXV.</title>
		  <q><supplied>D</supplied>omino uere sancto et beatissimo pape Augustino <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Cum a sancto fratre nostro sollicite quererem, quid ageres</q> <q type="explicit">domine uere sanctae et beatissime papa;</q></q>
		  <note>
		    <p>Schlußteil fehlt</p>
		  </note>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="80v" to="81r">80v-81r</locus>
		  <title>Epistula CXLI (mit Epistula CXLII).</title>
		  <note>
		    <p><q><supplied>D</supplied>omino sancto et beatissimo <sic>papa</sic> Augustino Hieronimus. <q type="incipit">Omni quidem tempore beatitudinem tuam et quod decet, honore ueneratus sum</q> <q type="explicit">domine uenerande et beatissime papa</q></q></p>
		    <p>Es folgt Epistula CXLII: <q>Item post subscriptionem: <q type="incipit">Multi utroque claudicant pede et ne fractis ceruicibus inclinantur</q> <q type="explicit">praecor coronam tuam</q>.</q> Schlußsatz fehlt.</p>
		  </note>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="81r" to="83r">81r-83r</locus>
		  <title>Epistula CV.</title>
		  <q>Epistula CV: <supplied>D</supplied>omino uere sancto et beatissimo pape Augustino <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Crebras ad me epistolas dirigis et sepe conpellis, ut respondeam</q> <q type="explicit"> ad me primum facias peruenire.</q></q>
		</msItem>
	      </msItem>
	      <msItem n="9">
		<locus from="83r" to="88r">83r-88r</locus>
		<author>Augustinus</author>
		<title>Epistulae ad Hieronymum (LXVII, CIV).</title>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>54, S. 666-674</biblScope> <note>= </note></bibl> <bibl><ref type="bib" target="CCL"/><abbr>CCL</abbr> <biblScope>31 (2004), S. 159-165 Nr. XL</biblScope>, ed. <editor>Kl. D. Daur</editor>;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>55, S. 238-242</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift); Epistula LXVII.</note></bibl>
		</listBibl>
		<msItem>
		  <locus from="83r" to="86r">83r-86r</locus>
		  <title>Epistula LXVII (s. oben).</title>
		  <note>
		    <p><q><supplied>D</supplied>omino dilectissimo et cultu sincerissimo <gap reason="omission" resp="bsb"/> <q type="incipit">Habeo gratiam, quod pro <sic>suscripta</sic> salutatione mihi plenam epistulam reddidisti</q> <q type="explicit">nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate presumentis</q></q>; Schlußsatz fehlt.</p>
		  </note>
		</msItem>
		<msItem>
		  <locus from="86r" to="88r">86r-88r</locus>
		  <title>Epistula CIV.</title>
		  <q><supplied>D</supplied>omino uenerabili et desiderabili sancto fratri <gap reason="omission" resp="bsb"/> Ex quo coepi ad te scribere aut tua scripta desiderare</q> <q type="explicit">quantum potueris, presentiam tuam.</q>
		</msItem>
	      </msItem>
	      <msItem n="10">
		<locus from="88r" to="97v">88r-97v</locus>
		<author>Hieronymus</author>
		<title>Epistula ad Augustinum (CXII).</title>
		<note>
		  <p>Ohne Grußformel; <q type="incipit">Tres simul epistolas, immo libellos, per diaconem Cyprianum tue dignationis accepi diuersas</q> <q type="explicit">pauperculo in angulo monasterii susurrare.</q></p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>55, S. 367-393</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift).</note></bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="11">
		<locus from="97v" to="105r">97v-105r</locus>
		<author>Augustinus</author>
		<title>Epistula ad Hieronymum (CXVI).</title>
		<note>
		  <p><q><locus from="97v" to="101r">97v-101r</locus> <supplied>D</supplied>omino dilectissimo et in Christi uisceribus honorando sancto fratri &#x2026; <q type="incipit">Iam pridem tuae caritati prolixam epistolam misi respondens illi tuae</q> <q type="explicit">sed eius simulationem, qua gentes iudaizare //</q></q> Text bricht in c. 11 ab; Randvermerk von zeitgenössischer Hand: <q>Hic quam plurimum est dimissum</q>; <locus from="98v">98v</locus> Aussparungen in drei Zeilen für fehlende Worte im letzten Satz von c. 2; <locus from="101r" to="103r">101r-103r</locus> Wiederaufnahme des Textes nach leerer Zeile in c. 17 <q>omnibus Christianis deserentur, nisi tunc fieret, non discerneretur &#x2026; &#x2013; &#x2026; atque ita rarius et sanctius exemplum posteris pr&#x0119;bebant, &#x2026;</q> (c. 22); <locus from="103r" to="105r">103r-105r</locus> Textanschluß mit Ende von c. 30 <q>ut nihil in sua mente retineret, quod distaret a labiis &#x2026; &#x2013; &#x2026; sed melius haec minor quam nulla est</q>; <locus from="104r">104r</locus> nach <q>quod scripto posteriore destruere debeamus</q> in c. 33 zwei leere Zeilen für fehlende Satzteile bis Satzende <q>adtingendum illud existimaui</q>; darunter: <q>Expliciunt epistule sancti Augustini sev sancti Hieronimi presbyteri</q>.</p>
		</note>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="CSEL"/><abbr>CSEL</abbr> <biblScope>55, S. 397-422</biblScope> <note>(ohne diese Handschrift).</note></bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="12">
		<locus from="105r" to="109v">105r-109v</locus>
		<title>Passio sanctorum martyrum Dionysii, Rustici et Eleutherii.</title>
		<q>Passio sancti Dionisii cum sociis suis. <q type="incipit">Post beatam et gloriosam resurrectionem domini nostri Iesu Christi, qua uerum dei templum Iudaica impietate resolutum</q> <q type="explicit">regnante domino nostro Iesu Christi, qui cum patre et spiritu sancto uiuit et regnat in saecula saeculorum. Amen. Explicit passio sanctorum martirvm Dyonisii et sociorum eivs.</q></q>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="AA_SS"/><abbr>AA SS</abbr> Octobris tom. IV (1780), S. 792-794. &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="BHL"/><abbr>BHL</abbr> <biblScope>2178</biblScope>.</bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="13">
		<locus from="109v" to="113r">109v-113r</locus>
		<author><rs type="pseudo">(Ps.-Leo Magnus)</rs></author>
		<title>Sermo in festivitate sancti Dionysii.</title>
		<q>Incipit homelia legenda in festivitate eorum. <q type="incipit"><supplied>San</supplied>ctam atque gloriosam et omni ueneratione colendam, beatissime patris nostri</q> <q type="explicit">beatorum patrum nostrorum martyrum praecibus foueamur. Ista ipsis concedente aeterni filio patris, qui cum ipso et spiritu sancto uiuit dominatur et regnat extunc et nunc per immortalia saecula saeculorum. Amen</q></q>
		<q><locus from="110r" to="112r">110r-112r</locus> <note>Epistula Ps.-Aristarchi:</note> In dei nomine Eugippius Aristarchus Honesiforo primicerio salutem. <q type="incipit">Apices uestr&#x0119; caritatis Anatalio deferente, suscepimus, in se quibus insertum legitur</q> <q type="explicit">abnegatis erroribus paganorum, eius tradidit magisteriis imbuendum; hac deinde Paulo iubente Christi euuangelium praedicauit.</q></q>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="PL"/><abbr>PL</abbr> <biblScope>56, Sp. 1144-1151 (Sermo VII)</biblScope>;</bibl> <bibl><note>Brief auch in </note><ref type="bib" target="AA_SS"/><abbr>AA SS</abbr> <biblScope>Octobris tom. IV, S. 704 f. Nr. 33-40</biblScope>. &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="BHL"/><abbr>BHL</abbr> <biblScope>2182, 2187</biblScope>;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPPM"/><abbr>CPPM</abbr> <biblScope>IB, 5505</biblScope>.</bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	      <msItem n="14">
		<locus from="113v" to="116v">113v-116v</locus>
		<author><rs type="pseudo">Ps.-Origenes</rs></author>
		<title>Homilia I in Matthaeum 1, 18-25 (= PD I, 15).</title>
		<q>In uigilia natalis domini. Lectio sancti evangelii secundum Matheum. <supplied>I</supplied>n illo tempore cum esset disponsata <gap reason="omission" resp="bsb"/> <ref type="vulgata" cRef="Mt 1,18"/>. Omelia Origenis de eadem lectione. <supplied>C</supplied>um esset desponsata <gap reason="omission" resp="bsb"/> <ref type="vulgata" cRef="Mt 1,18"/>. <q type="incipit">Quae fuit necessitas, ut desponsata esset Maria Ioseph nisi propterea</q><q type="explicit">qui cum deo patre et spiritu sancto uiuit et regnat in saecula saeculorum. Amen.</q></q>
		<listBibl>
		  <head>Edition: </head>
		  <bibl><ref type="bib" target="GCS"/><abbr>GCS</abbr> <biblScope>41/1 (1941), S. 239-245</biblScope>, ed. <editor>E. Benz und E. Klostermann</editor>;</bibl> <bibl><note>vgl. dazu </note><author>Klostermann</author> in <abbr>GCS</abbr> <biblScope>41/2 (1955), S. 3-5</biblScope>. &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="Grégoire_Homéliares"/><abbr><rs type="author">Grégoire</rs>, Homéliares</abbr>, <biblScope>S. 432 f.</biblScope> &#x2013;</bibl> <bibl><ref type="bib" target="CPL"/><abbr>CPL</abbr> <biblScope>668</biblScope>.</bibl>
		</listBibl>
	      </msItem>
	    </msContents>
	    <physDesc>
	      <objectDesc>
		<supportDesc>
		  <collation>
		    <p>(IV &#x2013; 1)<locus to="76">76</locus> + 5 IV<locus to="116">116</locus>. Lagenzählung (links unten) am Ende: I<locus to="76">76</locus>, V<locus to="108">108</locus>; am Anfang: II<locus to="77">77</locus> &#x2013; IIII<locus to="93">93</locus>.</p>
		  </collation>
		</supportDesc>
		<layoutDesc>
		  <layout>
		    <p>
		      <dimensions type="writtenArea" unit="cm">
			<height>18,5-19,5</height>
			<width>12,5-13</width>
		      </dimensions>
		    </p>
		    <p>
		      <measure type="writtenLines">25-26 Zeilen</measure>
		    </p>
		  </layout>
		</layoutDesc>
	      </objectDesc>
	      <handDesc>
		<handNote>
		  <p><term>Karolingische Minuskel</term> von mehreren teilweise sehr ähnlichen Händen.</p>
		</handNote>
	      </handDesc>
	      <decoDesc>
		<decoNote>
		  <p>Wenige Auszeichnungsschriften in Majuskeln (<term>Rustica- und Unzialelemente</term> gemischt), Überschrift zur <title>Passio</title> <locus from="105r">(105r)</locus> teilweise rot punktiert. Initialen an den Textanfängen fast nie ausgeführt (Raum ausgespart); auf <locus from="105r">105r</locus> fast fünfzeilige rote Initiale, Hohlschaft mit einfacher x-förmiger Ornamentik gefüllt; rote <term>Lombarde</term> auf <locus from="70v">70v</locus> Nachtrag <date>15. Jh.</date>; gelegentlich Versalien.</p>
		</decoNote>
	      </decoDesc>
	    </physDesc>
	    <history>
	      <origin>
		<p>Bestimmung des Entstehungsortes aufgrund des Schriftbefundes nicht möglich; die Form der Lagenzählung weist eventuell auf nichtdeutsche Herkunft (Frankreich?).</p>
	      </origin>
	      <provenance>
		<p>Dieser Teil ist wahrscheinlich bereits im Ramwold-Katalog <origDate>vor 993</origDate> verzeichnet worden: <q>Epistol&#x0119; Augustini et Hieronimi inter se</q> (<bibl><ref type="bib" target="MBK"/><abbr>MBK</abbr> IV/1, S. 146</bibl>). Er ist demnach nicht zusammen mit dem zweiten Teil vom <rs type="person">Mönch Hartwic</rs> nach St. Emmeram gebracht worden (s. dazu oben). Nach den Katalogen von <date>1347</date> und <dateRange>1449/52</dateRange> gehörten zu diesem Teil noch Briefe <rs type="person"><reg>Seneca</reg>Senecas</rs> an <rs type="person">Lucillus</rs> (s. oben).</p>
	      </provenance>
	    </history>
	  </msPart>
	</msDescription>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <refsDecl>
	<cRefPattern matchPattern="EBDB:([sw])([0-9]+)" replacementPattern="http://db.hist-einband.de/ebrecord.php?wz=$1$2"/>
      </refsDecl>
    </encodingDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <p/>
    </body>
    <back>
      <xi:include href="bibliography.xml">
	<xi:fallback>Es wurde keine Bibliographie gefunden!</xi:fallback>
      </xi:include>
      <xi:include href="incipit.xml">
	<xi:fallback>Es wurde kein Initienregister gefunden!</xi:fallback>
      </xi:include>
      <xi:include href="index.xml">
	<xi:fallback>Es wurde kein Kreuzregister gefunden!</xi:fallback>
      </xi:include>
    </back>
  </text>
</TEI>

