Neukatalogisiert durch Dr. Patrizia Carmassi.

Vorläufige Beschreibung

Halberstadt, Historisches Stadtarchiv, M 2

Biblia sacra (Pars II)

Pergament — 274 Bl. — 53 × 36 cm — Hamersleben — 12. Jh. Letztes Drittel

Lagen: 7 IV (56). IV-1 (63). IV-1 (70). IV (78). IV-2 (84). IV (85-92). IV-4 (96). IV-3 (101). IV (119). IV-2 (115). 2 IV (131). IV-3 (136). 17 IV (272). 2 Einzelblätter (274). Lagenbezeichnungen: Buchstaben a und b, d bis h sichtbar (176v, 184v, 200v, 201r, 208v, 216v, 224v, 232v). Kopftitel von Haupttextsschreiberhand für Daniel propheta, epistola ad Romanos, epistola I ad Corinthios, epistola II ad Corinthios, epistola ad Galathas, epistola ad Ephesios, epistola ad Philipenses. Spätmittelalterliche Titel der biblischen Bücher am Fußsteg (recto-Seite). Nachgetragene frühneuzeitliche Kapitelzählung am Rande. Verlust von mehreren Blättern, nach der frühneuzeitlichen Foliierung, mit Ausnahme der Lücke zwischen fol. 96 und 97. Blattweiser aus rot und braun gefärbtem Leder. Zeitgenössiche Anweisungen zur Kapitelrubrizierung gelegentlich sichtbar am Außensteg. Frühneuzeitliche Foliierung (Tinte). Bl. 77, 81-90, 175, 221-222, 232, 235, 277 übersprungen. Moderne Foliierung (Bleistift). Gebrauchsspuren: Wachstropfen. Gelegentlich abgeschnittener Fuß- und Seitensteg zur Gewinnung von Pergament. Durch das Fehlen des Vorderdeckels ist die erste Lage vom Buchblock gelöst. Schriftraum: 41 × 26 cm Zweispaltig. 41-44 Zeilen. Carolino-Gothica. Drei Hände. Ein kleineres Schriftformat wurde für Prologe und Capitula verwendet. Mit wenigen Ausnahmen zeitgenössische Ergänzungen und Korrekturen am Rande oder zwischen den Zeilen. Spätmittelalterliche Ergänzungen: 120v, 137r, 141v. Gelegentlich stichometrische Angaben in den Explicit. 204v-232v: Am Rande die Angaben in brauner Tinte über zu rubrizierende Initialen und Kapitelzahlen, zum Teil noch sichtbar nach Beschnitt. 129r: Moderne liturgische Anweisung (Bleistift) zu Ier 19,14: Dominica palmarum. Adiastematische Neumen zwischen den Zeilen. 152vab: Lam 5,1-22; 248r: Alleluia ... Laudem dicite deo nostro omnes servi eius ... Alleluia ... Gaudeamus et exultemus et demus gloriam ei (vgl. Apc 19,4-7). Rubriziert. Überschriften in Maiuskel (Uncialis und Capitalis gemischt), Rot und Schwarz alternierend, gelegentlich Grün, für Incipit- und Explicitangaben sowie für die erste Textzeile der biblischen Bücher. Acht- bis zwanzigzeilige Spaltleisteninitialen in roter Federzeichnung mit Ranken-, Flechtband-, Blüten- und Tierornamentik (Schlange, Drachen) auf gelbem Grund. Zahnmotiv, Punkte und Kreise als Stammfüllung. Gelegentlich Besatz- und Stammfüllungsmotive auch grün gezeichnet. Zum Teil nachgetragene Rubriken (15. Jh.). 1va: C(ogor). 2va: V(ir). 16vb: T(obias). 22va: A(rfaxath). 30ra: (I)n. 37vb: (I)n. 51vb: E(t). 68rb: F(ratribus). 80vb: V(isio). 99ra: V(erbum). 102vb: V(erbum). 104rb: V(erba). 107rb: V(isio). 107vb: E(t). 108vb: V(erbum). 111ra: O(nus). 112rb: O(nus). 113rb: V(erbum). 114va: I(n). 117vb: O(nus). 119rb: V(erba). 163vb: E(t). 211ra: P(aulus). 217vb: P(aulus). 222rb: P(aulus). 224vb: P(aulus). 227ra: P(aulus). 228vb: P(aulus). 230va: P(aulus). 232ra: P(aulus). 232vb: P(aulus). 234va: P(aulus). 235vb: P(aulus). 236vb: M(ultifariam). 249vb: I(acobus). 251ra: P(etrus). 253ra: S(imon). 254rb: Q(uod). 256rb: I(udas). 257ra: P(rimum). Zehn- bis fünfzehnzeilige historisierte Initialen: 190vb: D(anihelem). Stehende Figur des jungen Daniel mit Buch in der linken Hand. Spaltleisteninitiale mit Rankenausläufer in roter Federzeichnung. Figur mit schwarzer Konturzeichnung. Farben: Rot, Gelb, Grün, Hellbraun. Nimbus in roter Konturzeichnung mit Füllung in Gelb. 191va: A(nno). Bärtige Königsfigur (Joachim?), auf Thron sitzend, mit Krone, Szepter in der rechten, Kugel in der linken Hand. Spaltleisteninitiale mit Rankenserifen in roter Federzeichnung. Figur mit schwarzer Konturzeichnung (außer Krone und oberem Teil des Szepters) auf gelbem Grund. Farben: Rot, Gelb, Grün, Hellbraun. Abgebildet in Maseberg, Günter - Schulze, Armin (Hgg.), Halberstadt. Das erste Bistum Mitteldeutschlands (Halberstadt 2004), S. 76, Abb. 2. 204rb: P(aulus). Stehende Figur des bärtigen Paulus mit Rolle in der rechten Hand, an deren Ende die Buchstaben AU des Namens PAULUS aufgeschrieben sind. Spaltleisteninitiale mit Rankenserifen in roter Federzeichnung mit roten und grünen Stammfüllungsmotiven. Figur mit schwarzer Konturzeichnung auf gelbem Grund. Rot gezeichneter Nimbus mit gelber Füllung. Farben: Rot, Gelb, Grün, Hellbraun-Rosa. 241vb: A(pocalipsis). Figur des bärtigen Johannes, stehend auf hügeliger Landschaft (Insel Patmos, vgl. Apc 1,9), mit Feder in der rechten, offenem Buch in der linken Hand. Er schreibt darauf die Worte Apocalipsis Iesu Christi (Apc 1,1). Spaltleisteninitiale mit Rankenserifen in roter Federzeichnung. Figur mit schwarzer Konturzeichnung auf gelbem Grund. Rot gezeichneter Nimbus mit gelber Füllung.

Spätmittelalterlicher Einband: Holzdeckel mit braunem Schweinsleder bezogen. VD fehlt. HD: Streicheisenlinien und Einzelstempel: 1. Lilie (Schwenke/Schunke, Lilie 45, Blattwerk 234 (EBDB s002094); 2. Ornamente (EBDB s003472). Werkstatt: "Braunschweig, Johannes Bernardi" (EBDB w000217). Fünf runde Metallbuckel auf Beschlägen. Spuren von zwei Langriemenschließen. Rückenschild mit der Signatur M 2.

HS: Fragmente. Auf ein ungeschriebenes Pergamentblatt sind zwei Doppelblätter eines liturgischen Buches (Breviars?) geklebt (13. Jh., geöffnetes Bifolium: ca. 18,7 × 24,5 cm). Auch in Domschatz, Inv.-Nr. 472. Unter dem Spiegel ist ein Fragment aus einer anderen, anscheinend älteren Handschrift, durch ein Loch im Pergament zu sehen.

Herkunft: Die Handschrift gehörte, zusammen mit dem ersten Bibelband, Halberstadt, Domschatz, Inv.-Nr. 472, dem Augustiner-Chorherrenstift St. Pancratius in Hamersleben, wie die Besitzvermerke belegen. 1r (13. Jh.): Liber monasterii sancti Pancratii martyris in Hamersleve dyocesis Halberstadensis; 2r (15. Jh.): Liber monasterii beati Pancracii martiris in Hamersleve canonicorum regularium Halberstadensis diocesis. — Das Stift Hamersleben wurde 1804 durch die preußische Regierung aufgehoben; die Bibliotheksbestände an den Halberstädter Buchändler Helm verkauft: dazu vgl. Zöllner, Walter, Zur Bibliotheksgeschichte des Augustiner-Chorherren-Stifts Hamersleben, in Philologus 115 (1971), S. 340. 1842 und 1878 befanden sich die beiden Schwesterhandschriften in der Bibliothek des königlichen Dom-Gymnasiums zu Halberstadt, als Waitz und Schmidt sie beschrieben. Am 6. 08. 1929: Übergabe der Dom- und Gynasialbibliothek an die Stadtbibliothek. Zur Trennung der Bände kam es, als der erste Band zusammen mit dem Domschatz 1936 ausgestellt wurde. Durch getrennte Lagerung während des II. Weltkrieges kam der zweite Band der Bibel (heute: M 2) 1945 als Beute in die Sowjetunion und war unter den Rückgaben aus Moskau, welche die Hansestädte Lübeck, Bremen und Hamburg im Oktober 1990 zurückhielten. Dabei ist als Nummer des Moskauer Verzeichnisses für diese Handschrift die Nr. 34995 angegeben. Dieselbe Nummer ist auch auf ein auf Blatt 1r geklebtes Papierschild geschrieben, unter der durchgestrichenen Nr. 29303. Dort befindet sich auch im blauen Stift die Inschrift: O = 1-1. Zu den zwei Fragmenten aus Pars I (Incipit von Sap und II Sm) seit 1910 in Berlin, Staatliche Museen - Preußischer Kulturbesitz, Kupferstichkabinett, Inv.-Nr. KdZ 4480 und 4481, vgl. Braun-Niehr, Beate, Kat.-Nr. G 48, Zwei Fragmente aus der Hamerslebener Bibel, in Heinrich der Löwe und seine Zeit 1, S. 537-538, mit älterer Literatur.

Waitz, Handschriften, 1-2, S. 653. — Schmidt (1878), 2, S. 9. — Haseloff (1897), S. 54. — Cahn, Walter, Die Bibel in der Romanik (München 1982), S. 251, Nr. 4. — Haseloff, Arthur, Die mittelalterliche Kunst, in Doering, Oscar - Voss, Georg (Hgg.), Meisterwerke der Kunst aus Sachsen und Thüringen. Gemälde, Skulpturen, Schnitzaltäre, Medaillen, Buchmalereien, Webereien, Stickereien, Edelschmiedekunst (Magdeburg 1905), S. 92-93. — Boeckler, Albert, Abendländische Miniaturen bis zum Ausgang der romanischen Zeit (Berlin - Leipzig 1930), S. 88. — Cohen-Mushlin, Aliza, Scriptoria in Medieval Saxony. St. Pancras in Hamersleben (Wiesbaden 2004). — Carmassi, "Alte Schriften", S. **.

1r leer. Am Fußsteg älterer Besitzvermerk St. Pankraz in Hamersleben (s. o.).

1va-274vb Biblia sacra prologis aucta. Zweiter Teil einer zweibändigen Bibel (ohne Psalmen und Evangelien). (1va) Prolog. Stegmüller RB, 344. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 731-732. (2rb) Prolog. Stegmüller RB, 350. Frühneuzeitlicher Verzeichnis der biblischen Bücher mit Angabe der fol.-Nr. Anscheinend von derselben Hand, welche die alte Foliierung ausgeführt hat. Jüngerer Besitzvermerk St. Pankraz in Hamersleben (s. o.). (2va-16va) Iob. (16va) Prolog. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 676. (16vb-22rb) Tb. (22rb) Prolog. Stegmüller RB, 335. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 691. (22va-29vb) Idt. (29vb) Prolog. Stegmüller RB, 341, 343. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 712. (30ra-37ra) Est. (37ra) Prolog. Stegmüller RB, 330. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 638-639. (37vb-43rb) I Esr. (43rb-50vb) II Esr. Verba Neemie. (50vb) Capitula zu I Mcc. (51va-67va) I Mcc. Zwischen 63 und 64 Verlust von zwei Bl.: Textlücke von I Mcc 11,15 ( Alexander et venit//) bis I Mcc 12,42 (//exercitu multo ). (67va) Capitula zu II Mcc. (68ra-79vb) II Mcc. (79rb) Prolog. Stegmüller RB, 482. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 1096. — 80va leer. (80vb-98vb) Is. Zwischen 82 und 83 Verlust von einem Bl.: Textlücke von Is 6,3 ( et dicebant//) bis Is 8,18 (//signum et in portentum ). Zwischen 92 und 93 Verlust von zwei Bl.: Textlücke von Is 35,10 ( caput eorum//) bis Is 40,2 (//de manu domini duplicia ). Zwischen 94 und 95 Verlust von zwei Bl.: Textlücke von Is 43,25 ( peccatorum tuorum non//) bis Is 48,18 (//ticia tua sicut gurgites ). Zwischen 96 und 97 Verlust von drei Bl.: Textlücke von Is 54,3 ( et semen tuum//) bis Is 62,8 (//cis tuis et si biberint ). (98vb) Prolog. Stegmüller RB, 500. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 1374. (99ra-102vb) Os. (102vb-104rb) Ioel. (104rb-107rb) Am. (107rb-107vb) Abd. (107vb-108vb) Ion. (108vb-111ra) Mi. (111ra-112ra) Na. (112ra-113ra) Hab. (113ra-113vb) So. Zwischen 113 und 114 Verlust von einem Bl. Endet abrupt 113vb mit So 2,9 ( ut Sodoma erit et filii Ammon//). (114ra-b) Agg. Wegen Verlustes eines Blattes beginnt der Text abrupt mit Agg 2,2 (//verbum domini in manu Aggei ). (114ra-117vb) Za. Zwischen 114 und 115 Verlust von einem Bl.: Textlücke von Za 2,2 ( ut metiar Ierusalem et Iudeam//) bis Za 6,11 (//in capite Hiesu filii Iosedech ). (117vb-119ra) Mal. (119ra) Prolog. Stegmüller RB, 487. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 1166. (119rb-146rb) Ier. Zwischen 131 und 132 verlust von 4 Bl.: Textlücke von Ier 25,4 ( et misit dominus ad vos//) bis Ier 31,12 (//monte Syon et confluent ). (146rb) Prolog. Liber iste qui Baruch nomine prenotatur Stegmüller RB, 491. (146rb-150ra) Bar. (147vb) De doctrina ecclesiastica initiat. (vor Bar 3,9). (148ra) Hic de Cristo dicit. (vor Bar 3,36). (148rb) Vox ecclesie in persecutione. De penitentibus et martyribus. (vor Bar 4,12). (148va) De gloria ecclesie et resurrectione sanctorum. (vor Bar 5,1). (150ra-152va) Lam 1,1-4,22. (152vab) Lam 5,1-22. Oratio Hieremie prophete. (152vb-153rb) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5200. (153rb) Prolog. Isidorus Hispalensis: De ortu et obitu patris. Stegmüller RB, 5201. (153rb-153vb) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5198. (153vb-154ra) Prolog. Isidorus Hispalensis: De ortu et obitu patrum. Stegmüller RB, 5199. (154ra-155ra) Prolog. Hieronymus: Commentarii in Isaiam. Stegmüller RB, 476. (155ra-155va) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5202. (155va) Prolog. Isidorus Hispalensis: De ortu et obitu patrum. Stegmüller RB, 5203. (155va) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5204. (155vb-156ra) Prolog. Isidorus Hispalensis: De ortu et obitu patrum. Stegmüller RB, 3, 5205. (156ra) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 3, 5206. (156ra) Prolog. Isidorus Hispalensis: De ortu et obitu patrum. Osee propheta de tribu Ysachar … — … ad se reditum prestolari. Vgl. Stegmüller RB, 5207, aber mit Explicit aus Liber de ortu et obitu patriarcharum: Vgl. CCSL 108 E, Kap. 23, S. 24. (156ra-156va) Prolog. Stegmüller RB, 507. (156va-b) Prolog. Stegmüller RB, 511. (156vb) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5208. Prolog. Iohel filius Fatuel de tribu Ruben natus … — … qui in psalterio mistice continentur. Mortuus est autem ac sepultus in agro Bethoron. Vgl. Stegmüller RB, 509; 510. (156vb-157ra) Prolog. Stegmüller RB, 515. (157ra) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5210. (157rab) Prolog. Amos pastor et rusticus et roborum mores distinguens propheta non genere … — … sepultusque est cum patribus suis. Vgl. Stegmüller RB, 512 + Isidorus Hispalensis, De ortu et obitu patris, Kap. 43 (PL 83, Sp. 144). (157rb-157vb) Prolog. Iacob patriarcha fratrem habuit Esau … — … Abdias servus domini nostro sonat eloquio. Stegmüller RB, 519 + Hieronymus, Commentarii in prophetas minores (Vgl. CCSL 76, S. 352) Stegmüller RB, 3362 (Visio Abdiae). (157vb) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5211. (157vb) Prolog. Abdias de terra Sichem ortus … — … et baptista Iohannes venerabiliter requiescunt. Vgl. Liber de ortu et obitu patriarcharum (CCSL 108 E, Kap. 26, S. 26-27). (157vb-158ra) Prolog. Stegmüller RB, 524. (158rab) Prolog. Stegmüller RB, 5212 + Stegmüller RB, 522. (158rb-158va) Prolog. Isidorus Hispalensis: De ortu vel obitu patris. Stegmüller RB, 521. (158va) Prolog. Stegmüller RB, 526. (158va) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5213. (158va) Prolog. Stegmüller RB, 525. (158va-159ra) Prolog. Stegmüller RB, 528. (159ra) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5214. (159ra-159vb) Prolog. Stegmüller RB, 531. (159vb) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5215. (159vb-160ra) Prolog. Stegmüller RB, 534. (160rab) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5216. (160rb) Prolog. Sophonias de tribu Simeon filius Chusi … — … sepultus in agro suo. Vgl. Liber de ortu et obitu patriarcharum, Kap. 30 (CCSL 108 E, S. 30-31). (160rb-160vb) Prolog. Stegmüller RB, 538. (160vb) Prolog. Aggeus qui interpretatus sollempnis … — … iuxta sacerdotum monumenta gloriose sepultus quiescit. Stegmüller RB, 5217 + vgl. Rodericus Ximenius de Rada, Breviarium historie catholice, CCCM 72 B, 7,44, S. 409, Z. 51-54, unter Verwendung von Petrus Comestor. (160vb-161ra) Prolog. Stegmüller RB, 539. (161ra-161va) Prolog. Isidorus Hispalensis: Prooemia in libros Veteris ac Novi Testamenti. Stegmüller RB, 5218. (161va) Prolog. Isidorus Hispalensis. Stegmüller RB, 5219. (161vb) Prolog. Malachias aperte et in fine omnium … — … in agro proprio sepelitur. Stegmüller RB, 544, mit erweitertem Ende. (161vb-162ra) Prolog. [Ohne Titel]. Stegmüller RB, 543. (162ra-162va) Prolog. Hieronymus: Prologus in libro Iob de graeco emendato. Stegmüller RB, 357. (162rb-162va) Prolog. Stegmüller RB, 456. (162vab) Prolog. Hieronymus: Praefatio in libris Salomonis de graeco emendatis. Stegmüller RB, 455. (162vb-163ra) Prolog. Stegmüller RB, 672. (163rab) Prolog. Stegmüller RB, 656. (163rb-163va) Prolog. Hieronymus. Stegmüller RB, 492. Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 1266. (163va-190vb) Ez. (190vb-191rb) Prolog. Hieronymus. Stegmüller RB, 494 Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 1341-1342. (191va-202rb) Dn. (202rb-202va) Prolog. Stegmüller RB, 651. (202va-203ra) Prolog. Stegmüller RB, 670 Biblia sacra iuxta vulgatam, S. 1748-1749. (203ra-203va) Prolog. Stegmüller RB, 674. (203va-204ra) Capitula zu Rm. (204ra-210vb) Rm. (210vb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 685. (211ra-217vb) I Cor. (217vb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 699. (217vb-222rb) II Cor. (222rb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 707. (222rb-224ra) Gal. (224rab) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 715. (224rb-226ra) Eph. (226ra) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 728. (226ra-228vb) Phil. (228vb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 736. (228vb-230rb) Col. (230rb-230va) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli epistulas. Stegmüller RB, 747. (230va-231vb) I Th. (231vb-232ra) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli Epistulas. Stegmüller RB, 752. (232ra-232vb) II Th. (232vb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli Epistulas. Stegmüller RB, 765. (232vb-234rb) I Tim. (234rb-234va) Prolog. Argumentum in secundam incipit ad Thimotheum. (nachgetragen). Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli Epistulas. Stegmüller RB, 772. (234va-235va) Epistola Pauli ad Thimotheum secunda incipit. (nachgetragen). II Tim. (235va) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli Epistulas. Stegmüller RB, 780. (235va-236rb) Tit. (236rb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli Epistulas. Stegmüller RB, 783. (236rb-236vb) Phlm. (236vb) Prolog. Petrus Lombardus: Collectanea in omnes Pauli apostoli Epistulas. Stegmüller RB, 793. (236vb-241va) Hbr. (241vb-249va) Apc. (249va-251ra) Epistola canonica beati Iacobi apostoli. (nachgetragen). Iac. (251ra-253ra) Incipit epistola prima beati Petri apostoli. (nachgetragen). I Pt. (253ra-254rb) Epistola secunda beati Petri apostoli. (nachgetragen). II Pt. (254rb-255vb) Canonica prima beati Iohannis apostoli. (nachgetragen). I Io. (255vb-256ra) Epistola eiusdem cuius supra. (nachgetragen secunda nach epistola). II Io. (256rab) Item epistola cuius supra. (nachgetragen tercia nach item). III Io. (256rb-256vb) Iud. (256vb-257ra) Prologus in actus apostolorum. (nachgetragen). Hieronymus. aus: Epistula 53 (CSEL 54, S. 463). Stegmüller RB, 631. (257ra-274vb) Act. 274vb: Nach dem letzten Vers (Act 28,31) auf der nächsten Zeile die Majuskel E (wohl für Explicit); die Zeile ist aber unvollendet geblieben.


Abgekürzt zitierte Literatur

Biblia sacra iuxta vulgatamBiblia sacra iuxta vulgatam versionem, ed. Robertus Weber, editionem quartam emendatam ... praeparavit Roger Gryson (Stuttgart 1994).
Carmassi, "Alte Schriften"Carmassi, Patrizia, „Alte Schriften“ zwischen Pragmatik und Erzählung. Beobachtungen aus dem Katalogisierungsprojekt der mittelalterlichen Handschriften aus Halberstadt (Herzog August Bibliothek, in Wolfenbütteler Notizen zur Buchgeschichte 32 (2007), S. 1-23.
CCCMCorpus Christianorum. Continuatio mediaevalis, 1– (Turnhout 1971–).
CCSLCorpus Christianorum. Series Latina, 1– (Turnhout 1954–).
CSELCorpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum (Wien 1866–).
EBDBEinbanddatenbank http://www.hist-einband.de/.
Haseloff (1897)Haseloff, Arthur, Eine thüringisch-sächsische Malerschule des 13. Jahrhunderts = Studien zur deutschen Kunstgeschichte 9 (Strassburg 1897).
Heinrich der Löwe und seine Zeit 1Luckhardt, Jochen - Niehoff, Franz (Hg.), Heinrich der Löwe und seine Zeit. Herrschaft und Repräsentation der Welfen 1125–1235. Katalog der Ausstellung Braunschweig 1995, 1 (München 1995).
Schmidt (1878)Schmidt, Gustav, Königliches Dom-Gymnasium zu Halberstadt. Oster-Programm 1878 (Halberstadt 1878).
Schwenke/SchunkeSchunke, Ilse, Die Schwenke-Sammlung gotischer Stempel- und Einbanddurchreibungen nach Motiven geordnet und nach Werkstätten bestimmt und beschrieben, 1. Einzelstempel = Beiträge zur Inkunabelkunde 3,7 (Berlin 1979).
Stegmüller RBStegmüller, Friedrich, Repertorium biblicum medii aevi, 1–11 (Madrid 1950–1980).
Waitz, HandschriftenWaitz, Georg, Handschriften der Bibliothek des Domgymnasiums zu Halberstadt, in Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde 8 (Hannover, 1843), S. 653-659.

Personen-, Orts- und Sachregister


Initienregister